อ่านข้อความ



Abuse/แจ้งลบ
ABUSE / แจ้งลบ
Your Email :
Why? !
Security Code

สมัครฟรีเวปบอร์ด | ลงประกาศ ซื้อ-ขายสินค้า | เปิดร้านค้าออนไลน์ฟรี | รับฝากเครื่อง Server
รับทำเว็บ | บริการสร้างเว็บไซต์ | ติดต่อลงโฆษณา


ผักพื้นบ้านและสมุนไพรน่ารู้ในงานสาธารณสุขมูลฐาน




ผักพื้นบ้านและสมุนไพรน่ารู้ในงานสาธารณสุขมูลฐาน

รศ.นฤมล สินสุพรรณ

ภาควิชาเวชศาสตรชุมชน คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น


--------------------------------------------------------------------------------

ผักพื้นบ้านและสมุนไพร ภูมิปัญญาที่บรรพบุรุษไทยได้เรียนรู้และสืบทอดต่อกันมาเป็นเวลานาน จนกระทั่งคนยุคใหม่ได้วิจัยในเชิงวิทยาศาสตร์ให้เป็นที่ยอมรับและกำหนดใช้เป็นสมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐานของประเทศ เพื่อให้ประชาชนสามารถช่วยเหลือดูแลตนเองเป็นเบื้องต้นในโรคและอาการที่ไม่รุนแรง ได้อย่างถูกต้อง ประหยัด และปลอดภัยที่สุด

สมุนไพรเดี่ยวในงานสาธารณสุขมูลฐาน ได้จัดเอาตัวยาที่มีผลการรักษาแน่นอน มีฤทธิ์ข้างเคียงน้อยที่สุด นำมาใช้ในการรักษาโรค และอาการของโรคทั่ว ๆ ไป ได้ด้วยตนเองอย่างง่าย ๆ โดยจัดแยกตัวยาที่ใช้รักษาตามอาการของโรค

อาการของโรคที่แนะนำให้ใช้ยาสมุนไพร
อาการของโรคที่แนะนำให้ใช้ยาสมุนไพร 24 อาการ ด้วยยาสมุนไพร 59 ชนิด มีดังต่อไปนี้



อาการท้องผูก
อาการท้องอืด เฟ้อ
อาการท้องเดิน
พยาธิในลำไส้
ปิด
คลื่นไส้อาเจียน
ไอและเสมหะ
ไข้
ขัดเบา
กลาก
เกลื้อน
นอนไม่หลับ
เบื่ออาหาร
ฝี แผลพุพอง
เคล็ด ขัด ยอก
แพ้ อักเสบ
ไฟไหม้ น้ำร้อนลวก
เหา
ชันนะตุ
โรคกระเพาะอาหาร
เจ็บคอ
แผลถลอก ฟกซ้ำ
ยุงกัด
ผื่นคัน






อาการที่ไม่ควรรักษาเอง ถ้าผู้ป่วยมีอาการดังกล่าวข้างต้น แต่รุนแรง ควรไปหาหมอหรือ โรงพยาบาลและถ้ามีอาการดังต่อไปนี้ ไม่ควรใช้ยาสมุนไพร หรือ ซื้อยามากินเอง ควรไปพบแพทย์หรือโรงพยาบาล
ไข้สูง (ตัวร้อนจัด) ตาแดง ปวดเมื่อย ซึม บางทีเพ้อ จับไข้วันเว้นวันหรือสองวัน
ไข้สูง ตัวเหลือง (ดีซ่าน) อ่อนเพลีย อาจมีเจ็บแถว ๆ ชายโครง
ปวดท้องแถวรอบหรือต่ำจากสะดือลงมาทางขวา เอามือกดเจ็บท้องแข็งอาจมีไข้ อาจมีท้องผูก อาจมีคลื่นไส้อาเจียนด้วย
เจ็บแปลบๆ ในท้อง ปวดท้องรุนแรง อาจมีตัวร้อน คลื่นไส้อาเจียน บางทีเคยปวดท้องบ่อยๆ แต่เพิ่งมาปวดแรงตอนนี้
อาเจียน หรือ ไอ มีเลือดออกมาด้วย ควรนำส่งโรงพยาบาลโดยด่วน
ท้องเดินอย่างแรง ถ่ายเป็นน้ำ บางทีเหมือนน้ำซาวข้าว บางทีพุ่งออกมา ถ่ายติดกัน อ่อนเพลียมาก ตาลึก ผิวแห้ง ถ้าเป็นเด็กไม่ควรให้ถ่ายเกิน 3 ครั้ง ถ้าเป็นผู้ใหญ่ไม่ควรเกิน 5 ครั้ง ต้องรีบส่งโรงพยาบาลโดยด่วน ถ้าอยู่ใกล้โรงพยาบาลให้ไปแจ้งที่สถานีอนามัยหรือ อสม. หาน้ำเกลือแห้งมาละลายน้ำให้กิน ถ้าหาไม่ได้ให้เอาเกลือที่ใช้ในครัวมาละลายน้ำ ถ้ามีน้ำตาลผสมลงไปนิดหน่อยให้ดื่ม ในระหว่างมาส่งโรงพยาบาล
ถ่ายอุจจาระเป็นมูกเลือด บางทีเกือบไม่มีเนื้ออุจจาระเลย ถ่ายบ่อยอาจถึง 10 ครั้ง ใน 1 ชั่วโมง และเพลียมาก
ในเด็กอายุ 12 ปี ลงมา ไข้ตัวร้อนมากไอมากหายใจเสียงผิดปกติ หน้าเขียว หรือไม่มีไอ แต่ซึม ไข้ลอย (คือไข้ไม่ลด ตัวร้อน)
มีเลือดสด ๆ ออกมา จากทางใดก็ตาม อาจเป็นทางช่องคลอด เป็นต้น
โรคร้ายแรงอื่น ๆ เช่น โรคเรื้อรัง โรคที่ดูอาการไม่ออกว่าเป็นอะไรแน่ งูพิษกัด สุนัขบ้ากัด บาดทะยัก (มีอาการตื่นเต้นง่าย คอแข็ง ขากรรไกรแข็งหนาวสะท้าน มีไข้เล็กน้อย ปวดศีรษะ) กระดูกหัก มะเร็ง วัณโรค กามโรค ความดันเลือดสูง ปอดบวม โรคตา ฯลฯ
ข้อควรทราบในการใช้ยาสมุนไพร การใช้สมุนไพรรักษาอาการโรคพื้นฐานดังกล่าวข้างต้น หากใช้ไม่ได้ผลหรืออาการหนักขึ้น หลังใช้ยา 2-3 วัน ควรไปพบแพทย์ เพื่อรับการตรวจรักษาอย่างถูกต้องและการใช้ยาอะไรก็ตาม ถึงแม้จะได้ผลในการรักษา เมื่อหายป่วยดีแล้วก็ควรพักการใช้ยา ไม่ควรใช้พร่ำเพรื่อ
ข้อแนะนำในการใช้สมุนไพร
ใช้ให้ถูกต้น ต้องรู้จักตัวยาว่า ชื่อนี้สรรพคุณอย่างนี้ เป็นต้น แบบนี้จริงหรือไม่
ใช้ให้ถูกส่วน ต้องดูให้แน่ชัดว่า ตำราให้ใช้ส่วนไหนทำยา
ใช้ให้ถูกขนาด ต้องดูให้แน่ว่า ตำราให้ใช้จำนวนมากน้อยเท่าใดจึงจะเหมาะสม
ใช้ให้ถูกวิธี ยาสมุนไพรแต่ละชนิด นำมาใช้ต่างกัน มีต้ม บดเป็นผง ดอง ฝน กิน ทา ถู นวด อบ รม หรือสูดดม เป็นต้น
ใช้ให้ถูกกับโรค ต้องดูสรรพคุณให้แน่ชัด ว่าใช้แก้โรคอะไร
รักษาความสะอาด ต้องสะอาดทั้งเครื่องใช้ ตัวยา มือ และสิ่งประกอบอื่น ๆ






การเตรียมยา
ยาต้มยาต้มไม่ควรใช้ยาจนจืด ปกติควรไม่เกิน 7 วัน ถ้าเป็นใบไม้ล้วนควรใช้ยา
เพียง 1 วัน ไม่ทิ้งไว้ค้างคืน

วิธีทำ นำยาที่จะต้มมาสับเป็นชิ้น เป็นท่อนเล็ก ๆ ใส่ในหม้อดินหรือภาชนะเคลือบ ไม่ควรใช้หม้อที่เป็นอลูมิเนียมจะทำให้สรรพคุณยาเสื่อม ใส่น้ำสะอาดลงไปให้ท่วมยา นำขึ้นตั้งไฟ ต้มให้เดือดประมาณ 15-20 นาที หรือกะให้น้ำเหลือประมาณ 1 ใน 3 เช่น ใส่น้ำลงไป 3 แก้วเมื่อต้มแล้วกะให้เหลือน้ำ 1 แก้ว

ยาชงส่วนมากใช้กับพวกใบไม้ เช่น หญ้าหนวดแมว ใบชุมเห็ดเทศ กระเจี๊ยบ
เป็นต้น

วิธีทำ นำตัวยาที่จะใช้ล้างให้สะอาด ผึ่งให้แห้ง หรือคั่วให้กรอบอย่าให้ไหม้นำมาใส่ในภาชนะที่สะอาด เทน้ำต้มเดือดลงไป ทิ้งไว้ประมาณ 5 นาที รินเอาน้ำดื่ม ครั้งละ 1 ถ้วยกาแฟ

สมุนไพร 59 ชนิด และวิธีใช้
สมุนไพรแก้อาการท้องผูก
ต้นขี้เหล็ก แก่นสับให้เป็นชิ้นเล็ก ๆ ประมาณ 2 กำมือหรือทั้งห้า (ใบ ดอก ราก แก่น ฝัก) ประมาณ 4 กำมือ ต้มเอาน้ำดื่ม ก่อนอาหารเช้า หรือ ก่อนนอน ครั้งละ 1 ถ้วย
คูณ ใช้เนื้อในฝัก เท่าหัวแม่มือ ต้มกับน้ำเติมเกลือเล็กน้อย ดื่มก่อนอาหารเช้า หรือก่อนนอน ครั้งละ 1 ถ้วยกาแฟ
ชุมเห็ดเทศ ใช้ดอกสด 2-3 ช่อ ลวกน้ำร้อนรับประทานหรือใช้ใบ 12 ใบ (นำมาคั่วให้กรอบก่อนจะไม่ไซร้ท้อง) ต้มดื่ม ครั้งละ 1 แก้ว ก่อนอาหารเช้าหรือก่อนนอน
ชุมเห็ดไทย นำเมล็ดมาประมาณ 2 ช้อนโต๊ะ คั่วให้เหลือง ต้มเอาน้ำดื่มครั้งละ 1 กาแฟ ก่อนอาหารเช้าหรือก่อนนอน
มะขาม นำมะขามเปียก มาจิ้มเกลือรับประทานประมาณ 10 ผัก หรือนำมาต้มใส่เกลือนิดหน่อย รินเอาน้ำดื่ม ก่อนอาหารเช้าหรือก่อนนอน
มะขามแขก ใช้ใบแห้ง 2 กำมือ หรือฝักแห้ง 10 ฝัก ต้มดื่ม 1 แก้ว ก่อนอาหารเช้าหรือก่อนนอน
แมงลัก นำเมล็ดแมงลักมา 2-3 ช้อนโต๊ะ แช่น้ำสะอาดทิ้งให้พองเต็มที่ รับประทานก่อนนอน






สมุนไพรแก้อาการท้องอืด ท้องเฟ้อ แน่นจุกเสียด
กระชาย ใช้เหง้าหรือราก (นมกระชาย) สดหรือแห้ง นำมาฝานเป็นแผ่นบาง ๆ 1 หยิบมือ ต้มเอาน้ำดื่มครั้งละ 1 ถ้วยกาแฟ ก่อนอาหารเช้า กลางวัน เย็น หรือ เวลามีอาการ
กระทือ ใช้เหง้าสด ขนาดเท่าสองหัวแม่มือ นำมาปิ้งไฟฝนกับน้ำปูนใสครึ่งแก้วดื่มก่อนอาหาร เช้า กลางวัน เย็น หรือเวลามีอาการ
กระเทียม ใช้กลีบจากหัว นำมาปลอกเปลือกรับประทานดิบ ๆ ครั้งละ 5 กลีบ เวลามีอาการ
กระวาน ใช้ลูกนำมาบดเป็นผง ใช้ครั้งละ 1 ช้อนชา ชงน้ำร้อนครึ่งถ้วยกาแฟ หรือต้มเอาน้ำดื่ม ครั้งละ 1 ถ้วยกาแฟ ก่อนอาหารเช้า กลางวัน เย็น หรือเมื่อมีอาการ
กะเพรา ใช้ใบหรือยอดสดหรือแห้ง 1 กำมือ ต้มเอาน้ำดื่มครั้งละ 1 ถ้วยกาแฟ ก่อนอาหารเช้า กลางวัน เย็น หรือเวลามีอาการเหมาะสำหรับเด็ก
กานพลู ใช้ดอก 3-5 ดอก ต้มหรือทุบแช่น้ำเดือด ให้เด็กดื่มครั้งละครึ่งถ้วยเล็ก ๆ หรือแช่ในน้ำเดือด 1 ขวดขาวใช้ชงนมให้เด็ก ป้องกันท้องอืดเฟ้อ
ข่า ใช้เหง้าแก่สดหรือแห้ง ขนาดหัวแม่มือ ทุบต้มเอาน้ำดื่มครั้งละ 1-2 ถ้วยกาแฟ ก่อนอาหารเช้า เย็น
ขิง ใช้เหง้าแก่สด ขนาดหัวแม่มือ ทุบให้แตกต้มดื่ม ครั้งละ 1 ถ้วยกาแฟ ก่อนอาหารเช้า กลางวัน เย็น
ดีปลี ใช้ผล 10 ผล หรือเถา 1 กำมือ ต้มดื่มครั้งละ 1 ถ้วยชา ก่อนอาหารเช้า กลางวัน เย็น
ตะไคร้ ใช้ลำต้นแก่ สด หรือแห้ง 1 กำมือ ทุบให้แตกต้มครั้งละ 1 ถ้วยกาแฟ ก่อนอาหาร เช้า กลางวัน เย็น
มะนาว ใช้ผิวของลูกมะนาว สดหรือแห้ง ครึ่งลูก ชงน้ำร้อนดื่ม ครั้งละ 1 ถ้วยกาแฟก่อนอาหาร เช้า กลางวัน เย็น
เร่ว นำผลแก่มาบดเป็นผง ใช้ครั้งละ 1 ช้อนชา ละลายน้ำร้อน 1 ถ้วยกาแฟ รับประทานก่อนอาหาร เช้า กลางวัน เย็น
แห้วหมู ใช้หัว 1 กำมือมาทุบ ต้มเอาน้ำดื่ม 1 ถ้วยกาแฟ หรือใช้หัวสด 5 หัว นำมาโขลกให้ละเอียดผสมน้ำผึ้งรับประทานก่อนอาหาร เช้า กลางวัน เย็น
ขมิ้นชัน ถ้าไม่มีใช้ขมิ้นอ้อยแทนได้ นำมาหั่นผึ่งให้แห้ง บดเป็นผง ปั้นเม็ดขนาดเท่าปลายนิ้วก้อย รับประทานครั้งละ 3-5 เม็ด หรือเอาผงขมิ้น 1 ช้อนชา ละลายน้ำร้อน 1 ถ้วยกาแฟ รับประทานก่อนอาหารเช้า กลางวัน เย็น และก่อนนอน




สมุนไพรแก้อาการท้องเดิน
กล้วยน้ำว้า ใช้ลูกดิบทั้งเปลือก นำมาหั่นเป็นแว่น ตากแห้ง บดเป็นผงปั้นเม็ดหรือชงน้ำรับประทานครั้งละ 1-2 ช้อนโต๊ะ หรือเคี้ยวรับประทานที่แห้ง ครั้งละประมาณ 1 ลูก ก่อนอาหารเช้า กลางวัน เย็น
ทับทิม ใช้เปลือกลูกทับทิมแห้ง ครึ่งลูก ต้มกับน้ำปูนใส ดื่มครั้งละ 1 แก้ว ก่อนอาหารวันละ 3 ครั้ง หรือเมื่อมีอาการ
ฝรั่ง ใช้ใบแก่ 10 ใบ นำมาปิ้งไฟชงน้ำร้อนดื่ม 1 ถ้วยกาแฟ หรือใช้ลูกอ่อน 1 ลูก นำมาฝนกับน้ำปูนใส รับประทานวันละ 3 ครั้ง ก่อนอาหาร หรือเมื่อมีอาการท้องเดิน
ฟ้าทะลายโจร ใช้ทั้งต้นตากแห้ง 2 กำมือ ต้มดื่ม 1 แก้ว ก่อนอาหารเช้า กลางวัน เย็น
มังคุด ใช้เปลือกลูกแห้งประมาณครึ่งลูก ต้มหรือฝนกับน้ำปูนใส รับประทานครั้งละ 1 ถ้วยกาแฟ ก่อนอาหาร วันละ 3 เวลา หรือเมื่อมีอาการท้องเดิน
สีเสียดเหนือ ใช้แก่น นำมาต้มเคี่ยวให้เหลือเป็นผง เรียกว่า สีเสียด ใช้ผงสีเสียดครึ่งช้อนชาต้มกับน้ำ 2 ขัน เอาน้ำดื่มครั้งละ 1 แก้ว ก่อนอาหารวันละ 3 เวลา หรือเมื่อมีอาการท้องเดิน
ขมิ้น ใช้เหง้าแก่แห้งบดเป็นผง ใช้ครั้งละ 1 ช้อนชา ชงกับน้ำร้อน 1 ถ้วยกาแฟ หรือปั้นเป็นเม็ดขนาดปลายนิ้วก้อย รับประทานครั้งละ 5 เม็ด ก่อนอาหารวันละ 3 ครั้ง
สมุนไพรถ่ายพยาธิลำไส้
ฟักทอง ใช้เมล็ดแก่แห้ง หนักครึ่งขีด (50 กรัม) ตำให้ละเอียดผสมน้ำผึ้งเล็กน้อย เติมน้ำ 2 แก้ว แบ่งรับประทาน 3 ครั้ง ห่างกัน 2 ชั่วโมง หลังจากนั้น 2 ชั่วโมง ให้รับประทานยาระบาย เช่น น้ำมันระหุ่ง หรือน้ำต้มมะขามเปียก หรือน้ำต้มสมอ
มะเกลือ ใช้ลูกดิบสด ๆ ที่มีสีเขียวสด (ถ้าแก่หรือมีสีด่างดำห้ามใช้) นำมาตำพอแหลก ผสมกับกะทิมะพร้าวที่คั้นสดใหม่ ๆ รับประทานก่อนอาหารเช้า หลังจากนั้น 3 ชั่วโมง ถ้ายังไม่ถ่ายให้เอาดีเกลือ 1 ช้อนชา ผสมน้ำ 1 แก้ว ดื่มตามลงไป มะเกลือให้ใช้เท่าอายุ แต่ไม่เกิน 25 ลูก
ข้อควรระวัง

เด็กอายุต่ำกว่า 1 ปี หญิงมีครรภ์ หลังคลอดใหม่ ๆ เป็นโรคหัวใจเป็นโรคแผลในกระเพาะอาหาร, ลำไส้ ไม่ควรใช้ยานี้
ห้ามรับประทานเกินขนาด
ถ้ากินยานี้แล้วมีอาการท้องเดิน ตามัวให้รีบไปพบแพทย์โดยด่วน
มะขาม นำเม็ดมะขามมาคั่ว แช่น้ำเกลือจนนุ่ม รับประทานเฉพาะเนื้อใน ครั้งละ 20-30 เมล็ด ใช้ถ่ายพยาธิไส้เดือนในเด็กได้ดี
มะหาด นำแก่นมาเคี่ยวจนเกิดฟอง ช้อนฟองขึ้นมาทิ้งไว้ให้แห้ง เรียกว่า ปวกหาด นำปวกหาดมาบดเป็นผง ใช้ครั้งละ 1 ช้อนกาแฟ ผสมกับน้ำเย็น 1 แก้ว (ถ้าใช้น้ำร้อนจะทำให้คลื่นไส้) รับประทานก่อนอาหารเช้า ใช้ถ่ายพยาธิตัวตืด และพยาธิไส้เดือน
เล็บมือนาง ใช้เมล็ด เด็กใช้ 2-3 เมล็ด ผู้ใหญ่ใช้ 5-7 เมล็ด นำมาทุบให้แตก ต้มกับน้ำ 3 แก้ว เคี่ยวให้เหลือ 1 แก้ว ดื่มก่อนอาหารเช้า หรือหั่นผสมไข่เจียว รับประทานเป็นอาหารเช้า
สะแก ใช้เมล็ดแก่ 1 ช้อนโต๊ะ ตำให้ละเอียด ผสมไข่เจียวรับประทานก่อนอาหารเช้า
สมุนไพรแก้บิด (ท้องเสีย ปวดเบ่ง มีมูกเลือด)
ทับทิม ใช้เปลือกผลแห้ง 1 กำมือ ต้มดื่มครั้งละ 1 ถ้วยชา ก่อนอาหารวันละ 3 ครั้ง
มังคุด ใช้เปลือกผลแห้ง ประมาณครึ่งลูก ย่างไฟให้เกรียมฝนกับน้ำปูนใสครึ่งแก้ว หรือบดเป็นผงละลายน้ำสุก ครั้งละ 1 ช้อนกาแฟ รับประทานทุก 2 ชั่วโมง
สมุนไพรแก้อาการคลื่นไส้อาเจียน
กะเพรา ใช้ใบและยอดสดหรือแห้ง นำมา 1 กำมือ ต้มดื่มเวลามีอาการคลื่นไส้ อาเจียน
ขิง ใช้เหง้าแก่สด ขนาดประมาณเท่าหัวแม่มือ ทุบให้แตกต้มดื่มเวลามีอาการ
ยอ ใช้ลูกดิบหรือห่าม ๆ สด นำมาฝานเป็นชิ้นบาง ๆ ย่างไฟให้เหลืองใช้ 2 กำมือต้ม หรือชงกับน้ำร้อน กินเวลามีอาการคลื่นไส้ อาเจียน
สมุนไพรแก้อาการนอนไม่หลับ
ขี้เหล็ก ใช้ใบแห้ง 2 กำมือ หรือใบสด 3 กำมือ เติมน้ำ 3 ขัน เคี่ยวให้เหลือ 1 ขัน เอาน้ำกินครึ่งแก้ว ก่อนนอน
สมุนไพรที่ใช้แก้อาการไอและขับเสมหะ
ขิง ใช้เหง้าแก่ สด นำมาฝนกับมะนาวแทรกเกลือใช้กวาดคอหรือจิบบ่อย ๆ
ดีปลี ใช้ผล (ดอก) แก่ แห้ง นำมาฝนกับน้ำมะนาว แทรกเกลือ กวาดคอ หรือจิบบ่อย ๆ
เพกา ใช้เมล็ด นำมา 1 กำมือใส่น้ำ 2 ขัน ต้มให้เดือดนาน 1 ชั่วโมง ดื่มก่อนอาหาร วันละ 3 ครั้ง เช้า กลางวัน เย็น
มะขาม นำมะขามเปียกมาเท่าสองหัวแม่มือ จิ้มเกลือ รับประทานเวลาไอ หรือมีเสมหะ
มะนาว ใช้ผลสด คั้นเอาน้ำ เติมเกลือเล็กน้อย จิบบ่อย ๆ
มะแว้งเครือ หรือมะแว้งต้น ใช้ผลสด 5-10 ผล ตำพอแหลก คั้นเอาน้ำเติมเกลือเล็กน้อยจิบบ่อย ๆ หรือใช้ผลสด เคี้ยวกินทั้งน้ำและเนื้อ
สมุนไพรรักษาอาการเจ็บคอ
ฟ้าทะลายโจร ใช้ใบสด นำมา 3-5 ใบ ล้างให้สะอาด เคี้ยวกลืนน้ำกิน 2-3 ครั้ง ห่างกัน 3-4 ชั่วโมง
มะนาว ใช้น้ำคั้นจากลูกสด 1 ลูก เติมเกลือ จิบบ่อย ๆ
สมุนไพรแก้อาการไข้
บอระเพ็ด ใช้เถาสด ยาว 3 คืบ ตำคั้นหรือต้มดื่ม ก่อนอาหารเช้า กลางวัน เย็น หรือเมื่อมีอาการไข้
ปลาไหลเผือก ใช้รากแห้ง 1 กำมือ ต้มดื่มก่อนอาหารวันละ 2 ครั้ง เช้า เย็น หรือเมื่อมีอาการไข้
ฟ้าทะลายโจร ใช้ทั้งต้น นำมา 1 กำมือ ต้มดื่ม ก่อนอาหารเช้า เย็น หรือเวลามีไข้
ย่านาง ใช้รากแห้ง 1 กำมือ ต้มดื่ม ก่อนอาหารเช้า กลางวัน เย็น หรือเวลามีไข้
สมุนไพรแก้อาการผื่นคัน
ขมิ้นชัน ใช้เหง้าสดโขลกให้ละเอียดหรือใช้เหง้าแห้งบดเป็นผงผสมน้ำต้ม ทาบริเวณที่เป็น เช้า เย็น
พลู ใช้ใบสด นำมาตำให้ละเอียด ผสมเหล้าโรงทาบริเวณที่เป็น เช้า เย็น
สมุนไพรที่ใช้เป็นยาเจริญอาหาร
บอระเพ็ด ใช้เถาสด ครั้งละ 2 คืบ ตำคั้นเอาน้ำดื่ม หรือต้มเอาน้ำดื่มก่อนอาหารเช้า เย็น
สมุนไพรแก้อาการขัดเบา
กระเจี๊ยบแดง ใช้กลีบดอกแห้งหรือสด ใช้ครั้งละ 1 กำมือ ต้มเอาน้ำดื่มหรือบดเป็นผง ชงน้ำดื่มครั้งละ 1 ช้อนโต๊ะ กับน้ำ 1 แก้ว ดื่มก่อนอาหารเช้า กลางวัน เย็น
ขลู่ ใช้ทั้งต้น สด หรือแห้ง หั่นเป็นท่อนเป็นชิ้นเล็ก ๆ ใช้ครั้งละ 1 กำมือ ต้มเอาน้ำดื่ม 1 แก้ว ก่อนอาหารเช้า กลางวัน เย็น
ชุมเห็ดไทย ใช้เมล็ดแห้ง นำมาคั่วให้หอม ใช้วันละ 2 ช้อนโต๊ะ ใส่น้ำ 1 ลิตร ต้มให้เหลือครึ่งเดียว แบ่งดื่ม 3 ครั้ง ก่อนอาหารเช้า กลางวัน เย็น
ตะไคร้ ใช้ลำต้นหรือเหง้าสดหรือแห้ง หั่นเป็นท่อนเล็ก ๆ วันละ 1 กำมือ ต้มดื่ม ครั้งละ 1 ถ้วยกาแฟ ก่อนอาหารเช้า เย็น
สับปะรด ใช้เหง้าสดหรือแห้ง หั่นเป็นแว่นบาง ๆ ใช้วันละ 2 กำมือ ต้มกับน้ำดื่มวันละ 3 ครั้ง
หญ้าคา ใช้รากสดหรือแห้ง นำมาสับเป็นท่อนสั้น ๆ ใช้วันละ 1 กำมือ ต้มกับน้ำดื่ม ครั้งละ 1 ถ้วยกาแฟ ก่อนอาหาร วันละ 3 เวลา เช้า กลางวัน เย็น
หญ้าหนวดแมว (พยับเมฆ) ใช้ใบแห้ง วันละ 1 กำมือ ต้มกับน้ำ ดื่มก่อนอาหารเช้า กลางวัน เย็น
อ้อยแดง ใช้ลำต้น สดหรือแห้ง สับให้เป็นท่อนเล็ก ๆ ใช้วันละ 1 กำมือ ต้มกับน้ำดื่มก่อนอาหารเช้า กลางวัน เย็น
สมุนไพรรักษาโรคกระเพาะอาหาร
ขมิ้นชัน ใช้เหง้าแก่แห้ง นำมาบดเป็นผง ละลายน้ำร้อนรับประทานครั้งละ 1 ช้อนชา หรือทำเป็นเม็ดขนาดเท่าลูกมะแว้ง รับประทานครั้งละ 3-5 เม็ด ก่อนอาหารเช้า กลางวัน เย็น
สมุนไพรรักษากลาก, เกลื้อน
กระเทียม ใช้กลีบหัวโขลกให้ละเอียดผสมน้ำเล็กน้อยใช้ทากลาก เกลื้อน ตามผิวหนังภายหลังอาบน้ำ เช้า เย็น
ชุมเห็ดเทศ ใช้ใบสดโขลกให้ละเอียดผสมน้ำเล็กน้อย ทากลาก เกลื้อน ตามผิวหนังภายหลังอาบน้ำเช้า เย็น
ทองพันชั่ง ใช้ใบหรือรากสดหรือแห้ง โขลกให้ละเอียดแช่แอลกอฮอล์ 70% หรือแช่เหล้าโรง 7 วัน จึงนำน้ำยามาทาบริเวณที่เป็นกลากเกลื้อน ภายหนังอาบน้ำเช้า เย็น
ข่า ใช้เหง้าแก่สด หรือแห้ง โขลกแช่แอลกอฮอล์ 70% หรือแช่เหล้าโรง 7 วัน นำน้ำยาทารักษาเกลื้อน ภายหลังอาบน้ำเช้า เย็น
สมุนไพรรักษาฝี แผลพุพอง
ขมิ้นชัน ใช้เหง้าแก่นำมาฝนกับน้ำสะอาด หรือใช้ขมิ้นผงทาบริเวณที่เป็นวันละ 3 ครั้ง
ชุมเห็ดเทศ มีวิธีใช้ 3 วิธี เลือกใช้ตามความเหมาะสม คือ
ใช้ใบสด 1 กำมือ ตำพอกบริเวณที่เป็นเช้า เย็น
ใช้ใบสด 10 กำมือ ต้มเอาน้ำอาบ วันละครั้ง
ใช้ใบสด 1 กำมือ ต้มเคี่ยวให้เหลือน้ำ 1 ใน 3
เอาน้ำชะล้างแผลวันละ 2 ครั้ง เช้า เย็น

เทียนบ้าน ใช้ใบและดอกสด จำนวนพอเหมาะตำพอกหรือคั้นเอาน้ำทา เช้า เย็น
ว่านหางจระเข้ ใช้วุ้นจากใบ ปลอกเปลือกออกให้เกลี้ยงจะได้วุ้นใส ๆ นำมาล้างด้วยน้ำสะอาดทาหรือแปะ เช้า เย็น








สมุนไพรรักษาอาการแพ้ อักเสบ แมลงสัตว์กัดต่อย
ขมิ้นชัน ใช้เหง้าแก่นำมาฝนกับน้ำสะอาด ทาบริเวณที่เป็น
ตำลึง ใช้ใบสด 1 กำมือ โขลกคั้นเอาน้ำทาหรือพอกบริเวณที่มีอาการ
ผักบุ้งทะเล ใช้ใบและเถาสด ประมาณ 1 กำมือ โขลกให้ละเอียดเติมน้ำสะอาดเล็กน้อย ทาบริเวณที่เป็นทุก 4 ชั่วโมง ใช้ได้ดีกับพิษที่เกิดจากแมงกะพรุน
เสลดพังพอนตัวเมีย ใช้ใบสด จำนวนพอเหมาะ โขลกให้ละเอียด เติมน้ำเล็กน้อย คั้นทาบริเวณที่เป็น
พลู ใช้ใบสด จำนวนพอเหมาะ โขลกผสมเหล้าโรง ทาบริเวณที่เป็น
เสลดพังพอนตัวผู้ ใช้ใบสดจำนวนพอเหมาะ โขลกคั้นเอาน้ำทาบริเวณที่เป็น
สมุนไพรรักษาไฟไหม้ น้ำร้อนลวก
มะพร้าว ใช้น้ำมันมะพร้าวกับน้ำปูนใส อย่างละเท่า ๆ กัน เติมน้ำปูนใสลงไปในน้ำมันมะพร้าวทีละน้อย คนให้เข้ากันจนหมดใช้ทาแผลเช้า เย็น
บัวบก ใช้ต้นสด 1 กำมือ โขลกให้ละเอียด พอกหรือคั้นเอาน้ำทาแผล
ว่านหางจระเข้ ใช้วุ้นจากใบ ปลอกเปลือกออกล้างให้หมดยางสีเหลืองแปะตรงแผลในสองวันแรกให้แผลชุ่มตลอดเวลา เมื่อแห้งเปลี่ยนใหม่ทันทีต่อจากนั้นให้เปลี่ยนวันละครั้ง
สมุนไพรรักษาอาการเคล็ดขัดยอก
ไพล ใช้เหง้าแก่ นำมาปลอกเปลือกโขลกให้แหลกเติมน้ำเล็กน้อย ให้ทาถูกนวดบริเวณที่เป็น
สมุนไพรรักษาแผลถลอก ฟกช้ำ
บัวบก ใช้ใบสด ล้างให้สะอาดโขลกคั้นเอาน้ำทาบริเวณที่เป็น
สมุนไพรที่ใช้ไล่ยุง
ตะไคร้หอม ใช้ทั้งต้นสด ถอนมาทั้งต้นทุบให้แตก นำมาวางไว้ใกล้ ๆ ตัว ยุงจะไม่มารบกวน
สมุนไพรฆ่าเหา หิด
น้อยหน่า ใช้ใบสด 10-15 ใบ หรือใช้เนื้อในเมล็ดสด 10-15 เมล็ด ตำให้ละเอียดนำไปผสมน้ำมันมะพร้าวพอแฉะ ๆ ชะโลมบนศีรษะให้ทั่ว เอาผ้าโพกผมทิ้งไว้ครึ่งชั่วโมง แล้วสระผมให้สะอาด หรือทาตรงที่เป็นหิด
หมายเหตุ - อย่าให้เข้าตา

อย่าทิ้งไว้นานเกินไป หรือค้างคืน สารพิษจะซึมเข้าไปทำลายประสาทได้
ทำซ้ำในวันถัดไป 2-3 ครั้ง ถ้าผมยาวอาจใช้ยามากขึ้นได้
สมุนไพรรักษาชันตุ
มะคำดีควาย ใช้ 3-5 ลูก ทุบให้แตกต้มกับน้ำ 1 ถ้วย ทาบริเวณที่เป็นเช้า เย็น จนกว่าจะหาย (ระวังอย่าให้เข้าตา อย่าใช้นานเกินไปผมจะร่วงต้องล้างยาออกให้หมด)




บรรณานุกรม

วุฒิ วุฒิธรรมเวช. 2541. “สมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐาน” สมุนไพรฉบับปรับปรุงใหม่ เล่ม 1 กรุงเทพฯ : เพชร 69 การพิมพ์.

วุฒิ วุฒิธรรมเวช. 2542. “สมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐาน” หลักเภสัชกรรมไทย กรุงเทพฯ : บริษัท เอ็น พีสกรีนพริ้นติ้ง จำกัด.

สำนักงานคณะกรรมการสาธารณสุขมูลฐาน กระทรวงสาธารณสุข 2541. สมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐาน. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก

โดย รศ.นฤมล สินสุพรรณ [25 ก.ย. 2545 , 11:43:16 น.] ( IP = 203.148.196.1 : : 10.115.0.40 ) เก็บกระทู้นี้ไว้ใน Bookmarkส่งกระทู้นี้ให้เพื่อนของคุณแจ้งลบกระทู้

ข้อความ 1

เรามาหานำมันระหุ่งนะเว้ยแล้วมัยไม่มีว่ะ

โดย เรามาหาในหัวข้ออารัยเนี่ย [4 ก.ย. 2546 , 20:37:19 น.] ( IP = 203.144.143.250 : : 203.118.110.19 )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น
จาก : *
Code :
กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน *
อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง
Your Photo : ไม่เกิน 150KB
ยินดีให้รูปประกอบนี้ ไปให้บริการ ส่งรูปภาพเข้ามือถือ ยินดี ไม่ยินดี
บริการใหม่!! รับฝาก File ฟรี!
รายละเอียด :
Icon Toy
Special command
Register User
Login User

* *
กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว.... 

คำเตือน
  • การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้
  • การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้
  • หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด

ค้นหากระทู้

Copyright 2002 Master of Public Health . All rights reserved.